Hamilelik süreci trimester adı verilen 3’er aylık periyotlar ile takip edilmektedir.

 

İlk trimester anne adayında olan hormonal ve fiziksel değişimlerin takip edildiği adaptasyon süreci ve beraberinde ortaya çıkabilecek olası problemlerin belirlenmeye çalışıldığı bir dönemdir.

 

İlk trimester değerlendirmesinde anne ve baba adayının genel sağlık durumları ve beraberinde gebelik takip sürecinde risk yaratabilecek durumların olup olmadığı belirlenmeye çalışılır.

Bu prensipler ile anne adayından ve gerekli görülmesi halinde baba adayının muayene ve tetkikleri planlanır. Bu tetkikler ek tıbbi durumların varlığına göre değişkenlik gösterebilmektedir.

 

Laboratuvar Tetkikler

• Kan grubu ve Rh tayini

• Tam kan ve idrar tahlili

• Tiroid fonksiyon testleri 

• TORCH paneli ( anne adayının, anne karnında bebekte enfeksiyona yol açabilecek hastalıklara karşı bağışıklık durumunun belirlenmesi)

• Seroloji testleri ( Hepatit ve HIV için)

• Böbrek ve karaciğer fonksiyonlarını gösteren biyokimya tahlilleri

• İdrar kültürü
   

Ultrason ile yapılan bebek muayenesinde

Mevcut gebeliğin rahim içinde yerleşip yerleşmediği

Gebeliğin tekil ya da çoğul olma durumu

Fetal kalp atışı ve dakika atım sayısı

Beyan edilen gebelik haftası ile ultrason ile belirlenen gebelik haftasının uyumu

Rahim, yumurtalık ve rahim ağzında ( yumurtalık kisti, miyom, servikal yetmezlik gibi) bir problem olup olmadığının değerlendirmesi yapılır.

 

Muayene bitiminde mevcut bulguların aktarılması sonrasında beslenme, egzersiz, hamileliğe uygun yaşam tarzı değişiklikleri ile ilgili bilgilendirmeler ve bir sonraki muayenede  yapılacak değerlendirmeler ile ilgili bilgi verilir.

 

İkinci Trimester; bu süreç bebekte yaşamla bağdaşan ancak zeka geriliği ya da hayat adaptasyonuna engel olacak genetik ve fiziksel problemlerinin gerek ultrason gerekse de laboratuvar tetkikleri ile tarandığı dönemdir. Bu dönemde bebeğin cinsiyeti yüksek olasılıkla belirlenir.

​

Genetik tarama testleri

• Kombine Test (11-14 hafta arasında) (İlk trimester sonunda)

• Gerek görülürse anne kanında hücre dışı serbest DNA analizi

• Gerek görülürse 3’lü ve 4’lü biyokimyasal tarama testleri
   

Araştırılan durumlar ile ilgili risk yüksekliği saptanması halinde veya anne karnında genetik tanı koyulması gerekliliği olan durumlarda tanı testleri tercih edilir.

 

Genetik tanı testleri

• Koryon villus örneklemesi (CVS)

• Amniyon sıvısının örneklenmesi (Amniyosentez)

• Bebeğin göbek kordonunda kan alınması (kordosentez) (ikinci trimester sonunda)
  
  Bu değerlendirmeler haricinde anne adayının varsa şikayetleri ve beklentileri dinlenir. Bu durumlar ile ilgili danışmanlık hizmeti verilir.

 

İkinci trimesterin sonuna doğru ultrason ile bebeğin iç organ muayenesi detaylı olarak yapılır. Anne adayının mevcut tıbbi durumu yeniden değerlendirilir. Gebelik şekeri ve gebelik tansiyonu yönünden değerlendirmeler yapılır.

​

İkinci trimester sonuna doğru artık bebeğimiz bizi işitebilmekle beraber viabilite olarak tabir edilen yaşam adaptasyon becerileri artmaktadır. Bu sürecin sonuna doğru bebek için alış-veriş yapılmaya başlanabilir.

 

Üçüncü trimester, anne adayının ve bebeğin daha yakın takip edildiği bu süreçte mevcut gebeliğin anne adayı üzerinde olan etkileri değerlendirilir. Bebek iyilik halinin ve gelişiminin ultrason, renkli ultrason (doppler) ve gerek görülürse ek testler ile ( Non-stres test NST) değerlendirmesi yapılır. Bu süreçte anne ve baba adayının doğum ile ilgili düşünce ve beklentileri dinlenir ve doğum süreci ve muhtemel doğum şekilleri ile ilgili bilgilendirme yapılır. Laboratuvar tetkikleri ile anne adayının süreç ile ilgili tıbbi durumu belirlenmeye çalışılır. Bu sürecin son kısmı haftalık, bazen de daha sık yapılan muayeneler ile neticelenir.

 

Riskli Gebelik

Gebelikte risk kavramı genel olarak anne adayı ya da bebekte normal süreç dışında ortaya çıkan problemlerin belirlenmesi ile ortaya çıkar.

​

Anne adayında saptanan problemler

• Çoğul gebelik

• İleri anne yaşı gebeliği

• Ek hastalık varlığı ve bu durumun gebelik sürecinden olumsuz yönde etkilenme riski

• Gebeliğe has olarak bebeğin eşinin yerleşim problemleri ( Plasental insersiyon ya da invazyon problemleri)

• Rahim ağzı yetmezliği (Servikal Yetmezlik)

• Bir önceki gebelikte ortaya çıkan gebeliğin miadından erken sonlanmasına neden olan problemler ve/veya canlı doğum ile sonuçlanmayan haller.

• Doğum sonrası ortaya çıkan problemler

• Akraba evliliği

• Kan uyuşmazlığı

​

Bebek ile ilgili saptanan problemler

• İç organ anomalileri

• Genetik hastalıklar

• Yavaş fetal gelişim ile seyreden durumlar

• Hızılı fetal gelişim ile seyreden durumlar

• Amniyon sıvı miktarının azlığı ya da fazlalığı

• ​

Yukarıda bahsi geçen durumlarda mevcut riskin belirlenmesi daha ilk muayenede çok önemlidir. Belirlenen riske göre ek ilaç kullanımı, takip sıklığı, ilgili uzmanlık dalları ile beraber takip planlaması ve uygulanacak tanı ve tedavi yaklaşımları belirlenir. Riskli gebelik takip sürecinde ana çıkış noktası anne adayının sağlığını olumsuz etkilemeden hayata adapte olabilecek bir bireyin dünyaya gelmesini sağlamaktır.